კახეთი და ღვინის გზა: ერთდღიანი ტური თბილისიდან
ქვევრში ღვინის დაყენება მსოფლიოში უძველესი მოქმედი ტექნოლოგიაა და 2013 წლიდან UNESCO-ს არამატერიალური მემკვიდრეობის ნუსხაშია. ეს ტური იმ ხეობაში მიგიყვანთ, სადაც ეს მეთოდი დღემდე ოჯახებში და არა ქარხნებში მუშაობს - და სადაც მეღვინე თავად გიჩვენებთ ქვევრს, რომლიდანაც შემდეგ დაგისხამთ. ქვემოთ დღის სრული განრიგია, ზუსტი მანძილებით და იმით, რა შედის ფასში და რა არა.
- 9-11 საათიხანგრძლივობა
- ~250 კმ, ორივე მხარესმანძილი
- რთველი: სექტემბერ-ოქტომბერისაუკეთესო დრო
- 1-7 ადამიანიჯგუფი
დღის სრული განრიგი საათობრივად
ქვემოთ ტიპური დღეა. ზუსტი დრო სეზონსა და თქვენს ტემპზე მორგდება - მაგრამ თანმიმდევრობა, მანძილები და გაჩერებების ხანგრძლივობა არ იცვლება.
-
09:00
გამგზავრება თბილისიდან
სასტუმროდან გამოგიყვანთ. თბილისიდან კახეთში ორი გზაა: გომბორის უღელტეხილით 1 620 მეტრზე, რომელიც უფრო მოკლეა და ლამაზი, ან დაბლობით საგარეჯოზე. მარშრუტის მიხედვით ერთს ვირჩევთ და მეორეთი ვბრუნდებით, რომ დღე გამეორებული არ იყოს.
-
10:45
ბოძბის მონასტერი
IX საუკუნეში დაარსებული მონასტერი, სადაც წმინდა ნინოს საფლავია - ქალი, რომელმაც IV საუკუნეში საქართველოში ქრისტიანობა შემოიტანა. დღევანდელი ტაძარი XVII საუკუნისაა და დღეს მოქმედი დედათა მონასტერია. კიპარისების ხეივნიდან მთელი ალაზნის ველი და კავკასიონის ქედი იშლება. აქ 40 წუთი გადის.
-
11:45
სიღნაღი: გალავანი და ქუჩები
ქალაქი ბორცვზე, რომელიც XVIII საუკუნეში ერეკლე II-მ გამაგრებულად ააშენა. გალავანი 4 კილომეტრზე ვრცელდება და 23 კოშკს ითვლის - საქართველოში ყველაზე კარგად შემონახული საფორტიფიკაციო ნაგებობაა, და კოშკებზე ასვლაც შესაძლებელია. ფეხით ქუჩებში ერთ საათს ვატარებთ: ცენტრალური მოედანი, აივნიანი სახლები და ხედი ალაზნის ველზე.
-
13:00
სადილი სიღნაღში
კახური სამზარეულო ბარის ქართულისგან განსხვავდება: მწვადი ვაზის რქებზე, ჩაქაფული, ხაჭაპური და ადგილობრივი ყველი. რესტორნების უმეტესობა ალაზნის ველზე გადმომდგარ ტერასაზეა, ამიტომ ხედი სადილის ნაწილია. სადილი ერთ საათს იკავებს და ფასში არ შედის - ადგილზე იხდით.
-
14:30
ოჯახური მარანი და ქვევრის დეგუსტაცია
მიდიხართ მარანში, სადაც ღვინო კვლავ მიწაში ჩაფლულ ქვევრებში დგება. მეღვინე თავად გაჩვენებთ ქვევრს, აგიხსნით პროცესს და 3-6 ნიმუშს დაგაგემოვნებთ - ჩვეულებრივ თეთრი, ქარვისფერი და წითელი, თან ადგილობრივი ყველი, პური და ჩურჩხელა. აქ საათნახევარი გადის და ეს დღის ცენტრალური ნაწილია. დეგუსტაცია ფასში არ შედის და პირდაპირ მარანში იხდით.
-
16:15
ალავერდის საკათედრო ტაძარი
XI საუკუნის ტაძარი ალაზნის ველის შუაგულში, 50 მეტრის სიმაღლით - საუკუნეების განმავლობაში საქართველოში ყველაზე მაღალი შენობა იყო. გარშემო არც ქალაქია და არც სოფელი, ამიტომ მასშტაბი განსაკუთრებით შთამბეჭდავია. აქვე მოქმედი მონასტრის მარანია, სადაც ბერები დღემდე ქვევრში აყენებენ ღვინოს. 40 წუთი.
-
17:15
გამგზავრება თბილისისკენ
უკან მეორე გზით ბრუნდებით, რომ დღე გამეორებული არ იყოს. თუ დროა და სურვილი გაქვთ, გზაში წინანდლის ჩავჩავაძის სახლ-მუზეუმზე ვჩერდებით - 1886 წელს აქ გაიხსნა საქართველოში პირველი ევროპული ტიპის ღვინის ქარხანა, ხოლო მამულის პარკი ცალკე ღირს ნახვად. ბილეთი ფასში არ შედის.
-
19:00
დაბრუნება თბილისში
დაბრუნება 19:00-20:00-ზეა, იმ მისამართზე, საიდანაც წამოხვედით. თუ მარანში ღვინო შეიძინეთ, ყუთებს ავტომობილში მოგიტანთ - ხელით ტარება არ გიწევთ. სეზონზე, როცა დღე გრძელია, უკანა გზაზე ხშირად ვჩერდებით ალაზნის ველზე მზის ჩასვლის სანახავად - ეს გრაფიკს არ არღვევს.
რა შედის ფასში და რა არა
ქვემოთ ზუსტად ის, რაც ფასშია და რაც არა. ეს ჩამონათვალი შეთავაზებაშიც მოგდით წერილობით, დაჯავშნამდე - ადგილზე დამატებითი გადასახადები არ ჩნდება.
ფასში შედის
- კომფორტული ავტომობილი მძღოლით, სასტუმროდან და უკან
- საწვავი და გზის ყველა ხარჯი
- ლიცენზირებული გიდი ქართულ, ინგლისურ ან რუსულ ენაზე
- ცალკე მძღოლი, რომ დეგუსტაციაში ყველას შეეძლოს მონაწილეობა
- პარკირება ყველა გაჩერებაზე მარშრუტის გასწვრივ
- სასმელი წყალი გზაში
ფასში არ შედის
- დეგუსტაცია მარანში, მარნის ფასით, პირდაპირ მარანში
- სადილი სიღნაღში, ადგილზე, რესტორნის ფასით
- ღვინის შეძენა მარანში, თუ ბოთლების წაღებას გადაწყვეტთ
- ბილეთი წინანდლის სახლ-მუზეუმში, თუ ჩაამატებთ
- სამოგზაურო და სამედიცინო დაზღვევა, რომელსაც ცალკე გთავაზობთ
- გიდისა და მძღოლის ჩაი, თუ ამას თავად გადაწყვეტთ
რატომ არის ქვევრი სხვა
ქვევრი არის თიხის ამფორა, რომელიც მიწაში ჩაფლულია ყელამდე. ღვინო მასში დუღს, შემდეგ კი იქვე ძველდება - ხის კასრის ან ფოლადის ავზის გარეშე. მიწის მუდმივი ტემპერატურა, 13-15 გრადუსი, ბუნებრივ თერმორეგულაციას უზრუნველყოფს და ცალკე გაგრილება არ სჭირდება.
მთავარი განსხვავება ის არის, რომ ქვევრში ღვინო კანთან, წიპწასთან და ხშირად ყლორტებთან ერთად დუღს - თეთრი ყურძნის შემთხვევაშიც. ევროპულ ტექნოლოგიაში თეთრი ღვინისთვის წვენს კანისგან მაშინვე აცალკევებენ. სწორედ ამ კონტაქტისგან იღებს ქართული თეთრი ღვინო ქარვისფერ ფერს, ტანინს და უფრო მკვრივ სტრუქტურას.
ეს ტექნოლოგია 2013 წელს UNESCO-ს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ნუსხაში შევიდა. მისი უწყვეტი გამოყენება დაახლოებით 8 000 წელს ითვლის - უძველესი ნაშთები, სადაც ღვინის კვალია აღმოჩენილი, სწორედ სამხრეთ საქართველოშია.
ბოძბე და წმინდა ნინოს ამბავი
ბოძბე კახეთის ერთ-ერთი ყველაზე ნაკლებად ტურისტული და ამავე დროს ყველაზე მნიშვნელოვანი ადგილია. აქ არის დაკრძალული წმინდა ნინო - კაპადოკიელი ქალი, რომელმაც IV საუკუნეში ქართლში ქრისტიანობა იქადაგა და რომლის შედეგადაც საქართველო მსოფლიოში ერთ-ერთი პირველი ქრისტიანული სახელმწიფო გახდა.
მონასტერი IX საუკუნეში დაარსდა, დღევანდელი ტაძარი კი XVII საუკუნეს განეკუთვნება. საბჭოთა პერიოდში აქ საავადმყოფო იყო განთავსებული და მონასტერი მხოლოდ 1991 წელს აღდგა. ახლა მოქმედი დედათა მონასტერია, ამიტომ ჩაცმულობის წესი მოქმედებს.
ტერიტორიაზე კიპარისების ხეივანია, რომლის ბოლოდან ალაზნის ველი მთლიანად იშლება - კავკასიონის ქედი ჩრდილოეთით და ვენახები სამხრეთით. ბილიკი ქვემოთ, ნინოს წყაროსკენ, 20 წუთის სავალია, მაგრამ ერთდღიან განრიგში ჩვეულებრივ არ ეტევა.
სიღნაღი: რა არის გალავნის მიღმა
სიღნაღი XVIII საუკუნეში ერეკლე II-ის ბრძანებით აშენდა, როგორც თავდაცვითი ქალაქი ლეკთა თავდასხმების წინააღმდეგ. გალავანი დაახლოებით 4 კილომეტრზე ვრცელდება და 23 კოშკს ითვლის - ეს საქართველოში ყველაზე კარგად შემონახული საფორტიფიკაციო სისტემაა. კოშკებზე ასვლა შესაძლებელია.
ქალაქის ცენტრი 2000-იან წლებში სრულად აღადგინეს: აივნიანი სახლები, ქვის ქუჩები და იტალიური სტილის შენობები. ზოგს ეს რესტავრაცია ზედმეტად გაპრიალებული ჰგონია, თუმცა შედეგი ის არის, რომ ქალაქი ფეხით სასიამოვნოდ იარება და ფოტოგრაფიისთვის ერთ-ერთი საუკეთესო ადგილია კახეთში.
სიღნაღს „სიყვარულის ქალაქს" იმის გამო უწოდებენ, რომ აქ ქორწინების რეგისტრაცია 24 საათის განმავლობაში ხდება. პრაქტიკულად ეს ნიშნავს, რომ ქალაქში ხშირად შეხვდებით ქორწილებს - განსაკუთრებით შაბათობით.
მარანში: როგორ მიმდინარეობს დეგუსტაცია
ჩვენ ოჯახურ მარნებთან ვმუშაობთ და არა დიდ ქარხნებთან. პრაქტიკაში ეს იმას ნიშნავს, რომ დეგუსტაციას თავად მეღვინე ატარებს, სასმელს იმავე ქვევრიდან ასხამს, რომელსაც გაჩვენებთ, და კითხვებზე პასუხობს იმ დონეზე, რა დონეზეც თქვენ გაინტერესებთ - საერთო შთაბეჭდილებიდან ტექნიკურ დეტალებამდე.
სტანდარტული დეგუსტაცია 3-6 ნიმუშს მოიცავს: ჩვეულებრივ რქაწითელი ან მწვანე თეთრი, ერთი ქარვისფერი და საფერავი წითელი. თან მიირთმევთ ადგილობრივ ყველს, პურს და ხშირად ჩურჩხელას. დეგუსტაციის ფასს მარანი ადგენს, და მას პირდაპირ მარანში იხდით.
მძღოლი დეგუსტაციაში არ მონაწილეობს - ეს ცალკე ადამიანია და სწორედ ამიტომ შედის ფასში. ეს ერთ-ერთი მთავარი მიზეზია, რის გამოც ღვინის ტურზე საკუთარი ავტომობილით წასვლა არ ღირს.
ალავერდი: XI საუკუნის ტაძარი ველის შუაგულში
ალავერდის საკათედრო ტაძარი 50 მეტრის სიმაღლისაა და საუკუნეების განმავლობაში საქართველოში ყველაზე მაღალი შენობა იყო - ეს რეკორდი მხოლოდ XX საუკუნეში დაირღვა. ის XI საუკუნის დასაწყისში აშენდა კახეთის მეფე კვირიკეს დროს, ადგილზე, სადაც VI საუკუნეში ასურელი მამა იოსებ ალავერდელი დასახლდა.
ტაძარი ალაზნის ველის შუაგულში დგას, გარშემო არაფერია - არც ქალაქი, არც სოფელი. სწორედ ამ იზოლაციის გამო მისი მასშტაბი განსაკუთრებით შთამბეჭდავია: ბრტყელ ველზე 50-მეტრიანი ნაგებობა კილომეტრებიდან ჩანს.
კომპლექსში მოქმედი მონასტრის მარანია, სადაც ბერები კვლავ ქვევრში აყენებენ ღვინოს - ეს ტრადიცია აქ უწყვეტად გრძელდება. ტაძარი მოქმედია, ამიტომ ქალებს თავსაბურავი და გრძელი კაბა სჭირდებათ; შესასვლელთან ჩვეულებრივ დევს საერთო გადასაფარებლები.
რთველი: როდის და რას ნიშნავს მონაწილეობა
რთველი - ყურძნის კრეფის სეზონი - სექტემბრის შუიდან ოქტომბრის ბოლომდე გრძელდება. ზუსტი თარიღი ამინდზეა დამოკიდებული და ყოველ წელს იცვლება: ცხელ წელს კრეფა უფრო ადრე იწყება. ეს არის ერთადერთი პერიოდი, როცა მარანში სამუშაოში შეგიძლიათ ჩაერთოთ და არა უბრალოდ უყუროთ.
პრაქტიკაში მონაწილეობა ნიშნავს: ვენახში ყურძნის კრეფას კალათებში, საწნახელში დაწურვას - ხშირად ფეხით, როგორც საუკუნეების განმავლობაში აკეთებდნენ - და წვენის ქვევრში ჩასხმას. სამუშაო ფიზიკურია და ტანსაცმელი იფერება, ამიტომ ძველი ტანსაცმელი აიღეთ.
რთველის დღეები შეზღუდულია - ოჯახური მარანი ერთდროულად ბევრ ადამიანს ვერ იღებს, რადგან ეს რეალური სამუშაო დღეა და არა შოუ. ამიტომ, თუ რთველში მონაწილეობა გინდათ, დაჯავშნა აგვისტოში უნდა დაიწყოთ.
ქარვისფერი ღვინო და რით განსხვავდება
ქარვისფერი ღვინო - რომელსაც დასავლეთში ხშირად ნარინჯისფერს უწოდებენ - თეთრი ყურძნისგან მზადდება, მაგრამ წითელი ღვინის მეთოდით: წვენი კანთან, წიპწასთან და ზოგჯერ ყლორტებთან ერთად დუღს. კონტაქტი შეიძლება რამდენიმე კვირიდან ექვს თვემდე გაგრძელდეს.
შედეგი ის არის, რომ ღვინო იღებს ფერს ღია ქარვისფერიდან მუქ ნარინჯისფრამდე, ტანინს - რაც თეთრ ღვინოს ჩვეულებრივ არ აქვს - და არომატებს, რომლებიც ჩვეულებრივ თეთრთან არ ასოცირდება: გამხმარი გარგარი, ნიგოზი, შავი ჩაი. ტექსტურა უფრო მკვრივია და სტრუქტურა წითელს უახლოვდება.
თუ ამ სტილს პირველად ხვდებით, ერთი რჩევა: ქარვისფერი ღვინო უფრო თბილად უნდა მიირთვათ, ვიდრე ჩვეულებრივი თეთრი - 14-16 გრადუსზე და არა მაცივრიდან. ძალიან ცივ ღვინოში ტანინი უსიამოვნოდ მკვეთრი ხდება.
ალტერნატიული მარშრუტები კახეთში
კახეთი ერთ დღეში არ ამოიწურება. თელავი - რეგიონის დედაქალაქი - ერეკლე II-ის სასახლით და ცხრასაუკუნოვანი ჭადრით ერთდღიან განრიგში მხოლოდ სიღნაღის ნაცვლად ეტევა, არა მასთან ერთად. წინანდალი, ჩავჩავაძის მამული, სადაც 1886 წელს პირველი ევროპული ქარხანა გაიხსნა, ნახევარ საათს მოითხოვს.
ნეკრესი და გრემი ჩრდილოეთით, ალაზნის მეორე მხარეს მდებარეობს. ნეკრესი IV საუკუნის სამონასტრო კომპლექსია მთის ფერდობზე, გრემი კი XVI საუკუნის სამეფო რეზიდენციის ნაშთია. იყალთოს აკადემია - შუასაუკუნეების უმაღლესი სასწავლებელი - თელავთან ახლოსაა.
ყვარელი, სადაც ქინძმარაულს აყენებენ, და ღვინის გვირაბები კლდეში კიდევ ერთი მიმართულებაა. ამ ობიექტების უმეტესობა ერთდღიან ტურში არ ეტევა - ორდღიან ვარიანტში ან პირად ფორმატში ვამატებთ. რომელიც გაინტერესებთ, დაჯავშნამდე გვითხარით.
რომელი ჯიშები გხვდებათ და რა უნდა იცოდეთ მათზე
საქართველოში 500-ზე მეტი ადგილობრივი ვაზის ჯიშია აღრიცხული, თუმცა კომერციულად ათამდე გამოიყენება. კახეთში ორი დომინირებს: რქაწითელი თეთრისთვის და საფერავი წითლისთვის. რქაწითელი მჟავიანია და კანთან კონტაქტს კარგად უძლებს - სწორედ ამიტომ არის იგი ქარვისფერი ღვინის ძირითადი ჯიში.
საფერავი იშვიათი ჯიშია იმით, რომ მისი რბილობიც წითელია და არა მხოლოდ კანი - მსოფლიოში ასეთი ჯიშები ცოტაა. შედეგად ღვინო ძალიან მუქია, მჟავიანი და მაღალტანინიანი, ხანგრძლივი დავარგების პოტენციალით. ქინძმარაული, ნახევრად ტკბილი წითელი, სწორედ საფერავისგან მზადდება.
მწვანე, კისი და ხიხვი - სამი თეთრი ჯიში, რომელიც ბოლო ათწლეულში აღადგინეს, როცა საბჭოთა პერიოდში მასობრივ წარმოებაზე ორიენტაციამ ისინი თითქმის გააქრო. თუ მარანში კისი ან ხიხვი შემოგთავაზეს, აუცილებლად დააგემოვნეთ - ეს ის ღვინოებია, რომლებსაც საქართველოს გარეთ იშვიათად ნახავთ.
ვისთვის გამოდგება ეს ტური
მარშრუტი ფიზიკურად მსუბუქია: გზა ბრტყელია, მთის სერპანტინი მხოლოდ გომბორის მონაკვეთზეა და ისიც მოკლე. სიღნაღში ფეხით სიარულია, მაგრამ ქალაქი პატარაა. ბავშვებთან და ხანდაზმულებთან ერთად ადვილად შესაძლებელია.
ვისთვის არ გამოდგება: თუ ალკოჰოლს არ იღებთ, ტურის ღირებულების ნახევარი თქვენთვის ფუჭდება. ამ შემთხვევაში გირჩევთ იგივე მარშრუტი ისტორიული აქცენტით - ბოძბე, სიღნაღი, ალავერდი და ნეკრესი, დეგუსტაციის გარეშე. ფასიც დაბალია.
ვისთვის განსაკუთრებით გამოდგება: ვინც ღვინოს უკვე იცნობს და ქვევრის მეთოდი აინტერესებს. ასეთ შემთხვევაში პირად ფორმატში გადადით და სომელიე გიდს მოგიძებნით - ის მარანში ტექნიკურ დონეზე ისაუბრებს და დეგუსტაციასაც სხვანაირად ააწყობს.
ხშირად დასმული კითხვები კახეთის ერთდღიან ღვინის ტურზე
ვერ იპოვეთ პასუხი? მოგვწერეთ WhatsApp-ზე - გიპასუხებთ პირადად.
დეგუსტაცია ფასში შედის?
არა, ცალკე ითვლება და პირდაპირ მარანში იხდით. ფასს მარანი ადგენს, ერთ სულზე. ზუსტ თანხას წინასწარ გეტყვით, რომ დღის ბიუჯეტი სრულად იცოდეთ.
მძღოლი დეგუსტაციაში მონაწილეობს?
არა. მძღოლი და გიდი ცალკე ადამიანები არიან, სწორედ იმიტომ, რომ ღვინის ტურზე ყველას შეეძლოს დაგემოვნება. ეს ფასში შედის და არ არის დამატებითი მომსახურება.
რამდენ ღვინოს დავაგემოვნებთ?
სტანდარტულად 3-6 ნიმუშს ერთ მარანში: ჩვეულებრივ თეთრი, ქარვისფერი და წითელი. თუ ორ მარანში გინდათ შესვლა, ეს შესაძლებელია, მაგრამ დღეს ალავერდი ან სიღნაღი უნდა მოაკლდეს - ვერ მოვასწრებთ ყველაფერს.
შემიძლია ღვინო ვიყიდო და სახლში წავიღო?
დიახ. მარნებში ბოთლებს ყიდიან და ავტომობილში ყუთებს ჩვენ ჩავდებთ. თუ საზღვარგარეთ გაქვთ გასატანი, თვითმფრინავით ბარგში ჩატანა ჩვეულებრივ შესაძლებელია, მაგრამ ქვეყნის წესები განსხვავდება - გადამოწმება თქვენს მხარეზეა.
რთველში მონაწილეობა რეალურად შეიძლება?
დიახ, სექტემბრის შუიდან ოქტომბრის ბოლომდე. კრეფაში, დაწურვასა და ქვევრში ჩასხმაში ჩაერთვებით. ეს რეალური სამუშაო დღეა და არა ინსცენირება, ამიტომ ადგილები შეზღუდულია - დაჯავშნა აგვისტოში დაიწყეთ.
ზამთარში ტური მუშაობს?
დიახ, მთელი წელი. ზამთარში მარნები ღიაა, გზები სუფთაა და ხალხი ნაკლებია. ერთადერთი, რაც აკლდება, ვენახების მწვანე ხედია - დეკემბრიდან მარტამდე ვაზი შიშველია.
სადილი სად არის და როგორ ვიხდი?
სიღნაღში ვჩერდებით, ჩვეულებრივ ალაზნის ველზე გადმომდგარ ტერასაზე. ფასს რესტორანი ადგენს; ფასში არ შედის და ადგილზე იხდით. ვეგეტარიანული ან სხვა დიეტური მოთხოვნა წინასწარ გვითხარით.
თუ ალკოჰოლს არ ვიღებ, აზრი აქვს ამ ტურს?
ნაწილობრივ. ბოძბე, სიღნაღი და ალავერდი თავისთავად ღირებულია, მაგრამ დეგუსტაცია დღის ცენტრია. ამ შემთხვევაში გირჩევთ იგივე მიმართულება ისტორიული აქცენტით, მარნის ნაცვლად ნეკრესით - დაგითვლით და შეადარებთ.
ალავერდი და თელავი ერთ დღეში ეტევა?
ალავერდი - დიახ, ის სტანდარტულ განრიგშია. თელავი კი მხოლოდ სიღნაღის ნაცვლად, არა მასთან ერთად: ორივე ქალაქი ფეხით სიარულს მოითხოვს და ერთმანეთისგან 60 კილომეტრითაა დაშორებული. ორივე რომ ნახოთ, ორდღიანი ვარიანტია საჭირო.
სხვა სერვისები: ტურები და ექსკურსიები
ამავე მიმართულების დანარჩენი ფორმატები.
დაგვიკავშირდით
მოგვწერეთ ქართულად, ინგლისურად ან რუსულად. ერთი შეტყობინებაც საკმარისია, რომ დავიწყოთ.