სათავგადასავლო ტურები საქართველოში

უსაფრთხოება და აღჭურვილობა

ყველა აქტივობა ლიცენზირებულ ოპერატორებთან ერთად ტარდება. პარაგლაიდინგზე ტანდემური ინსტრუქტორი პასუხისმგებელია ფრენაზე და თქვენგან მხოლოდ აფრენისას რამდენიმე ნაბიჯი მოითხოვება. რაფტინგზე ჩაფხუტი, ხალათი და ნიჩაბი ფასშია, ისევე როგორც წინასწარი ინსტრუქტაჟი ნაპირზე.

ცურვის ცოდნა რაფტინგისთვის სასურველია, მაგრამ სავალდებულო არაა - სამაშველო ჟილეტი ყველას აცვია. ჯიპ-მარშრუტებზე მძღოლები ადგილობრივები არიან და კონკრეტულ გზებზე წლების გამოცდილება აქვთ. დაზღვევას ცალკე გთავაზობთ და გირჩევთ.

ვისთვის გამოდგება და ვისთვის არა

პარაგლაიდინგი, მღვიმეები და მარტვილის კანიონი თითქმის ყველასთვის ხელმისაწვდომია - აქ ფიზიკური მომზადება არ სჭირდება. რაფტინგი II-III კატეგორიაზე დამწყებთათვისაა, IV კი გამოცდილებას მოითხოვს.

მრავალდღიანი ცხენოსნობა და კანიონინგი დატვირთვას გულისხმობს: დღეში 5-7 საათი უნაგირში ან ციცაბო დაშვებები წყალში. გულ-სისხლძარღვთა პრობლემების, ორსულობის ან ზურგის ტრავმის შემთხვევაში ეს მარშრუტები არ გამოგადგებათ - წინასწარ გვითხარით და ალტერნატივას შემოგთავაზებთ.

პარაგლაიდინგი გუდაურში: როგორ მუშაობს

ფრენა ტანდემია - პილოტთან ერთად, ანუ გამოცდილება არ გჭირდებათ. გუდაური დაახლოებით 2 200 მეტრზეა და აფრენის წერტილამდე საბაგიროთი ან ჯიპით ადიხართ, ხოლო დაშვება ქვემოთ, ხეობის ბრტყელ მონაკვეთზე ხდება.

აფრენა თავად რამდენიმე ნაბიჯია: პილოტი ფრთას ჰაერში შეიყვანს, თქვენ კი მხოლოდ წინ გარბიხართ, სანამ ფეხები მიწას მოსწყდება. ეს ნაწილი რამდენიმე წამს იღებს და სწორედ ამიტომ ახსნა ადგილზე ხუთ წუთში მთავრდება.

ფრენა 15-30 წუთია და სიმაღლეზეა დამოკიდებული. ჰაერში ცივა - ზაფხულშიც 10-12 გრადუსით ნაკლები, ვიდრე ქვემოთ - ამიტომ ქურთუკი და დახურული ფეხსაცმელი სავალდებულოა. კამერას პილოტი იღებს, თქვენი ხელით გადაღება აკრძალულია.

რაფტინგი: კატეგორიები და წყლის დონე

რაფტინგის სირთულე კატეგორიებით იზომება და საქართველოში ძირითადად II-დან IV-მდე გხვდებათ. II-III დამწყებისთვისაა და ოჯახებისთვისაც გამოდგება. IV უკვე ფიზიკურ მომზადებას და ასაკობრივ ზღვარს მოითხოვს.

მთავარი ცვლადი წყლის დონეა და ის თოვლის დნობაზეა მიბმული. მაისსა და ივნისში მდინარეები ყველაზე სავსეა და იმავე მონაკვეთმა შეიძლება ერთი კატეგორიით მაღლა ავიდეს. ივლისის ბოლოდან დონე ეცემა და მარშრუტი მშვიდდება.

ძირითადი მდინარეებია არაგვი ანანურისა და ფასანაურის მიდამოებში და მტკვარი ბორჯომის ხეობაში. დასავლეთ საქართველოში რიონი და ტეხური გამოიყენება. კონკრეტულ მონაკვეთს წყლის დონის მიხედვით ვირჩევთ და არა წინასწარ.

ცხენოსნობა: თუშეთი და ყაზბეგი

ცხენოსნობა ორ ფორმატშია. ორსაათიანი გასვლა გამოცდილების გარეშეც შეიძლება - ცხენები მშვიდია და ინსტრუქტორი გვერდით მიდის. მრავალდღიანი მარშრუტი კი სხვა რამაა: დღეში 5-7 საათი უნაგირში, და მეორე დღეს ეს იგრძნობა.

თუშეთში კლასიკური მარშრუტი ომალო-დართლო-გირევია და სამ-ოთხ დღეს იღებს. გზა მდინარის ხეობით მიდის, ღამეები სოფლებშია, ბარგს ცხენები ეზიდებიან. ეს ივნისიდან სექტემბრამდეა შესაძლებელი.

ყაზბეგში მარშრუტები უფრო მოკლეა: ჯუთა ჩაუხის მასივთან, თრუსოს ხეობა მინერალური წყაროებითა და ტრავერტინის ველებით. ორივე ერთდღიანში ჯდება და სტეფანწმინდიდან იწყება და ჯიპით მისვლას არ საჭიროებს.

კანიონინგი და კანიონები: ორი სხვადასხვა რამ

ეს ორი განსხვავებული ფორმატია და ხშირად ერევათ. კანიონში სიარული - მარტვილი, ოკაცე, დაშბაში - ბილიკზე გასეირნებაა, აღჭურვილობის გარეშე. ნებისმიერ ასაკში გამოდგება და ფიზიკურ მომზადებას არ საჭიროებს.

კანიონინგი კი აქტივობაა: ნეოპრენის კოსტიუმი, ჩაფხუტი, თოკი, ჩამოშვება ჩანჩქერებზე და ცივ წყალში სიარული. ეს 4-8 საათია, ინსტრუქტორთან, და ფიზიკურად საგრძნობლად რთულია.

დაშბაშის კანიონი წალკასთან ცალკე ხსენებას იმსახურებს - იქ 2023 წელს ბრილიანტის ფორმის მინის ხიდი გაიხსნა, რომელიც ხეობაზე ჰკიდია. თბილისიდან ორნახევარი საათია და ერთდღიან ფორმატში კომფორტულად ჯდება, თბილისში საღამოს დაბრუნებით.

ჯიპ-ტურები: სად და რატომ

ჯიპი საქართველოში ატრაქციონი არაა, არამედ ერთადერთი საშუალება ზოგიერთ ადგილას მოსახვედრად. თუშეთი, უშგული, ხევსურეთი და რაჭის მაღალმთიანი ნაწილი ჩვეულებრივი მანქანით არ გადის.

ყველაზე რთული მარშრუტი თუშეთია - აბანოს უღელტეხილი 2 850 მეტრზე, სულ გრუნტი, ივნისიდან ოქტომბრის დასაწყისამდე. ხევსურეთში შატილამდე გზა დათვიჯვრის უღელტეხილზე გადის, დაახლოებით 2 676 მეტრზე, და იმავე ფანჯარაშია ღია.

შატილი თავად ცალკე მიზეზია წასასვლელად: სამოცამდე ქვის კოშკი ერთმანეთთან შეერთებული, ერთ ციხე-სოფლად. ეს შუა საუკუნეების თავდაცვითი არქიტექტურის ერთ-ერთი ყველაზე მთლიანი ნიმუშია კავკასიაში. სოფელში დღეს რამდენიმე ოჯახი ცხოვრობს და ღამისთევაც შესაძლებელია.

მღვიმეები: პრომეთე და სათაფლია

პრომეთეს მღვიმე წყალტუბოსთანაა და საქართველოში ყველაზე დიდი ტურისტულად მოწყობილი მღვიმეა. შესწავლილი თერთმეტი კილომეტრიდან ვიზიტორებისთვის დაახლოებით 1,4 კილომეტრია ღია, ბოლოს კი მიწისქვეშა მდინარეზე ნავით მოგზაურობაა.

ტემპერატურა შიგნით მთელი წელი დაახლოებით 14 გრადუსია - ანუ აგვისტოში იქ ქურთუკი გჭირდებათ, იანვარში კი პირიქით, თბილა. ბილიკი მოწყობილია და საფეხურები აქვს, თუმცა სველია და სრიალებს.

სათაფლია ახლოსაა და სხვა მიზეზით ღირს: იქ დინოზავრების ნაკვალევია შემორჩენილი, ცარცული პერიოდიდან, დაახლოებით 120 მილიონი წლის წინანდელი. ორივე ერთ დღეში ჯდება და მთელი წელი მუშაობს - ზამთრის მარშრუტებისთვის ეს იშვიათი უპირატესობაა.

ინსტრუქტორები და სერტიფიკაცია

სათავგადასავლო აქტივობებზე ჩვენ ოპერატორები ვართ და არა ინსტრუქტორები: თითოეულ აქტივობას შესაბამისი სერტიფიცირებული გუნდი ატარებს. პარაგლაიდინგზე ეს ტანდემ-პილოტია მოქმედი ლიცენზიით, რაფტინგზე - მაშველი კვალიფიკაციის მქონე გიდი.

ვის ვმუშაობთ, ამას წინასწარ გეუბნებით და კითხვაზე პირდაპირ გპასუხობთ. თუ კონკრეტული ოპერატორის ნახვა გინდათ - სახელი, გამოცდილება, აღჭურვილობის მდგომარეობა - შეთავაზებაში ჩავწერთ.

აღჭურვილობა ოპერატორისაა და ფასში შედის: ჩაფხუტი, მაშველი ჟილეტი, ნეოპრენი, თოკები. თქვენი მხრიდან მხოლოდ ტანსაცმელი და ფეხსაცმელია საჭირო, და თითოეულ აქტივობაზე კონკრეტულ სიას წინასწარ გიგზავნით.

დაზღვევა: რას ფარავს და რას არა

ეს ის ადგილია, სადაც ყველაზე ხშირად ხდება გაუგებრობა. სტანდარტული სამოგზაურო დაზღვევა ხშირად არ ფარავს იმას, რასაც პოლისი „ექსტრემალურ სპორტს“ უწოდებს - და პარაგლაიდინგი, რაფტინგი და კანიონინგი ჩვეულებრივ ამ კატეგორიაშია.

ამიტომ, თუ უკვე გაქვთ პოლისი, გირჩევთ შეამოწმოთ, რა წერია გამონაკლისებში. ხშირად საჭიროა დამატებითი პაკეტი, რომელიც ცალკე ფასდება და რომელსაც ჩვენც ვაფორმებთ.

ოპერატორებს საკუთარი პასუხისმგებლობის დაზღვევა აქვთ, მაგრამ ეს სხვა რამაა - ის ოპერატორს ფარავს და არა თქვენს სამედიცინო ხარჯებს. ამ განსხვავებას წინასწარ გიხსნით, რომ ადგილზე გაურკვევლობა არ იყოს.

ამინდი და გაუქმება

სათავგადასავლო აქტივობებში ამინდი უფრო მკაცრად მოქმედებს, ვიდრე ჩვეულებრივ ტურებში. პარაგლაიდინგი ქარზეა დამოკიდებული და ის დღის განმავლობაში იცვლება - გადაწყვეტილებას პილოტი ადგილზე იღებს, ხშირად აფრენამდე ნახევარი საათით ადრე.

რაფტინგი ძლიერი წვიმის შემდეგ შეიძლება შეჩერდეს, თუ წყლის დონე უსაფრთხო ზღვარს გადააჭარბებს. კანიონინგი ამაზე კიდევ უფრო მგრძნობიარეა: ვიწრო ხეობაში წყლის მოულოდნელი მომატება მთავარი რისკია და ამიტომ გაუქმება ხშირია.

ჩვენი წესი მარტივია: ამინდის გამო გაუქმებული აქტივობა უფასოდ გადადის სხვა დღეზე, ხოლო თუ ვიზიტის ფარგლებში სხვა დღე არ არის - თანხა ბრუნდება. ეს წინასწარ წერია და ადგილზე მოლაპარაკებას არ საჭიროებს.

ფიზიკური მომზადება: რა დონეა საჭირო

აქტივობები სამ ჯგუფად იყოფა. პარაგლაიდინგი, მღვიმეები და კანიონებში სიარული მომზადებას არ საჭიროებს - სპეციალური ფიზიკური ფორმა აქ არ გჭირდებათ და ასაკობრივი ზღვარიც მინიმალურია.

შუა ჯგუფი რაფტინგი II-III კატეგორიაზე და ერთდღიანი ცხენოსნობაა. აქ საშუალო ფიზიკური მდგომარეობა საკმარისია, თუმცა მეორე დღეს კუნთები იგრძნობა, განსაკუთრებით თუ ცხენზე ჯდომას არ ხართ მიჩვეული.

მესამე ჯგუფი - კანიონინგი, IV კატეგორიის რაფტინგი და მრავალდღიანი ცხენოსნობა - რეალურ დატვირთვას გულისხმობს. აქ პირდაპირ გეკითხებით ჯანმრთელობის მდგომარეობაზე, რადგან ადგილზე გადაფიქრება ხშირად შეუძლებელია.

სეზონი აქტივობის მიხედვით

ყველა აქტივობა ერთსა და იმავე დროს არ მუშაობს და ეს მარშრუტის დაგეგმვაზე პირდაპირ მოქმედებს. მღვიმეები ერთადერთია, რომელიც მთელი წელი ღიაა - მიწისქვეშ ამინდი არ არსებობს.

რაფტინგის საუკეთესო ფანჯარა მაისიდან ივლისამდეა, როცა თოვლი დნება. კანიონინგი მაისიდან ოქტომბრამდე, ცხენოსნობა მთაში ივნისიდან სექტემბრამდე, ჯიპ-ტურები თუშეთსა და ხევსურეთში ივნისიდან ოქტომბრის დასაწყისამდე.

პარაგლაიდინგი ყველაზე მოქნილია: გუდაურში ის აპრილიდან ნოემბრამდე მუშაობს და ზამთარშიც შესაძლებელია, თუ ქარი იძლევა. სწორედ ამიტომ არის ის ერთადერთი სათავგადასავლო აქტივობა, რომელსაც ზამთრის ტურებში ვთავაზობთ.

რამდენი აქტივობა ერთ დღეში

ორი სერიოზული აქტივობა ერთ დღეში არ მუშაობს და ამას პირდაპირ ვამბობთ. რაფტინგისა და კანიონინგის შემდეგ ადამიანი დაღლილია და სველი; ამის შემდეგ მესამე რამის დაგეგმვა მხოლოდ ქაღალდზე გამოიყურება კარგად.

სამაგიეროდ, მუშაობს მსუბუქისა და მძიმის კომბინაცია. პარაგლაიდინგი ნახევარ საათს იღებს და მას შემდეგ დღე თავისუფალია - ყაზბეგის მარშრუტს ბუნებრივად ერთვის. მღვიმეები კანიონებთან ერთად ერთ დღეში ჯდება, რადგან ორივე დასავლეთშია და ფიზიკურად მსუბუქია.

მრავალდღიან ტურში აქტივობებს დღეებში ვანაწილებთ და ზედიზედ არ ვდებთ. სტანდარტული რიტმი ასეთია: აქტიური დღე, შემდეგ ჩვეულებრივი მარშრუტი, მერე ისევ აქტიური. ასე ვიზიტის ბოლოს დაღლილი კი არა, დასვენებული ბრუნდებით.

რას არ ვთავაზობთ და რატომ

არსებობს რამდენიმე რამ, რასაც სათავგადასავლო აქტივობად არ ვყიდით. ტექნიკური ალპინიზმი - ყაზბეგი, შხარა - ამ გვერდზე არ არის და არც დღის დამატებად ვთავაზობთ: ის ცალკე ფორმატია, სერტიფიცირებული მთის გიდით, და სპორტული ტურების სექციაში აღიწერება.

სპელეოლოგიურ კვლევას მოუწყობელ მღვიმეებში საერთოდ არ ვაკეთებთ - ეს რეალურ რისკს შეიცავს და შესაბამის კვალიფიკაციას მოითხოვს, რომელიც ჩვენს პროფილში არ შედის.

ფრირაიდი ტრასის გარეთ მხოლოდ ზვავის მომზადების მქონე გიდთან და შესაბამისი აღჭურვილობით გამოდის - ბიპერი, ნიჩაბი, ზონდი. თუ ამის გარეშე გინდათ გასვლა, უარს ვამბობთ და მიზეზსაც გიხსნით.

როგორ იწერება აქტივობა მარშრუტში

სათავგადასავლო აქტივობა იშვიათად არის ტური თავისთავად - ის ჩვეულებრივ სხვა მარშრუტის ნაწილია. პარაგლაიდინგი ყაზბეგის დღეში ეტევა, რადგან გუდაური სამხედრო გზაზეა. მღვიმეები დასავლეთ საქართველოს მარშრუტში.

ეს პრაქტიკულად იმას ნიშნავს, რომ ცალკე გასვლა ორივე მხარეს გზას არ ჭამს. შესაბამისად, ერთი აქტივობის დამატება დღეს ჩვეულებრივ ერთ-ორ საათს უმატებს და არა მთელ დღეს.

გამონაკლისია თუშეთისა და ხევსურეთის ჯიპ-ტურები და მრავალდღიანი ცხენოსნობა - ესენი დამოუკიდებელი მარშრუტებია და სხვას ვერაფერს ეწერება. ამას შეთავაზებაში პირდაპირ ვნიშნავთ, რომ დღეების რაოდენობა გასაგები იყოს.